Afstand van organen 

Waarom is orgaandonatie belangrijk?

Een orgaandonor schenkt na zijn of haar overlijden een gezond orgaan aan iemand van wie het orgaan ongezond is of uitvalt. Orgaandonatie is dus levensbelangrijk. Wie een nieuw orgaan nodig heeft, leeft met een ernstige ziekte en een orgaantransplantatie is vaak een laatste kans op genezen. Er zijn echter donororganen tekort. Patiënten komen daarom op een wachtlijst terecht en jammer genoeg sterven er mensen voor ze aan een transplantatie toekomen.

In België is iedereen wettelijk gezien kandidaat-donor, tenzij je bij leven verzet aantekende. In de praktijk peilt men bij de nabestaanden naar de wens van de overledene, Wilde hij of zij orgaandonor zijn? De nabestaanden kunnen op dat moment nog weigeren. Er bestaat ook de mogelijkheid om je expliciet te registreren als kandidaat-donor, dan wordt je wens na overlijden sowieso gerespecteerd. Registratie kan ook de nabestaanden heel wat verwarring en een emotioneel zware beslissing besparen. 

  • Hart, lever, nieren, longen, dunne darm en pancreas komen in aanmerking voor transplantatie. Ook weefsels zoals huid, hoornvlies, bloedvaten of hartkleppen kunnen getransplanteerd worden. Die weefsels kan men langer bewaren in weefselbanken.  
     
  • De wet schrijft voor dat zowel donor als ontvanger anoniem blijven. Een donatie moet onbetaald moet gebeuren en het lichaam van de donor moet met alle respect worden behandeld. Dat betekent dat de impact voor de nabestaanden minimaal is.  De overledene wordt na het wegnemen van de organen opgebaard en kan worden gegroet door de nabestaanden zodat het rouwproces normaal kan verlopen. 
     
  • Er staat geen leeftijd op orgaandonatie.  Men let vooral op de kwaliteit van de organen, eerder dan op de leeftijd van de donor. Soms is donatie tot op hoge leeftijd mogelijk. Een typisch voorbeeld is de lever. Men kan soms de lever van mensen ouder dan 80 jaar gebruiken.  
     
  • Niet iedereen die zich registreert als orgaandonor, zal uiteindelijk in aanmerking komen. De tijd dringt immers. Als organen lange tijd geen zuurstof hebben gekregen, verliest het weefsel aan kwaliteit en zal men niet meer tot transplantatie overgaan. Ook bepaalde ziektes kunnen mensen uitsluiten als donor, zoals hiv en kanker. 
     
  • De meeste donororganen zijn afkomstig van patiënten die hersendood zijn. Dit betekent dat de hersenactiviteit onomkeerbaar is gestopt en herstel niet meer mogelijk is. Bij iemand die hersendood is, wordt de ademhaling met een beademingsmachine kunstmatig in stand gehouden. Daardoor ziet het er uit alsof de persoon slaapt, wat best moeilijk kan zijn. Iemand wordt pas hersendood verklaard, wanneer 3 artsen onafhankelijk van elkaar dezelfde vaststellingen doen. 
     
  • De coördinatie van het donatie- en transplantatieproces gebeurt door een internationale organisatie, Eurotransplant. Deze organisatie staat in voor het beheren van de wachtlijsten, de eerlijke verdeling van organen.  
     
  • De verdeling van de beschikbare donororganen gebeurt door middel van een puntensysteem. iedereen op de wachtlijst voor een bepaald orgaan krijgt een score. Men houdt rekening met het weefseltype en de bloedgroep, de urgentie, de tijd op de wachtlijst, de geografische afstand tussen donor en ontvanger en het aantal donororganen dat het land van de ontvanger zelf al ter beschikking stelde. De persoon met de hoogste score zal het eerst gecontacteerd worden voor een transplantatie.  
     
  • Men kan ook bij leven orgaandonor zijn. Het bekendste voorbeeld is het afstaan van een nier, maar men kan ook een leverlob afstaan, die groeit vanzelf terug aan bij de schenker. Het is vanzelfsprekend dat donatie bij leven met nadrukkelijke toestemming van de donor moet gebeuren, vrijwillig, geïnformeerd en onbetaald. Omdat de impact op de gezondheid van de donor groot kan zijn, springt men er heel voorzichtig mee om, maar het is wettelijk mogelijk in België.  
     
  • Ouders kunnen hun minderjarig kind registreren als orgaandonor via het gemeentehuis. Zo gauw het kind wilsbekwaam is, rond de leeftijd van 12 jaar, kan het zichzelf ook registreren op het gemeentehuis. Vanaf dat moment kan de minderjarige ook de registratie die de ouder(s) eerder maakten, laten herroepen. Ook minderjarigen (zelfs kleine kinderen) vallen onder het Belgische opting – out systeem. Indien het kind of de ouders geen bezwaar hebben gemaakt bij leven, wordt verondersteld dat men tot donatie kan overgaan. Uiteraard informeert men de ouders volledig en ondersteunt men waar mogelijk.

Registreren als orgaandonor kan eenvoudig en gratis in het gemeentehuis.  

Praktische informatie  

  • WAAR KAN IK TERECHT?
    Bij de dienst Bevolking van het gemeentehuis.
     
  • HOE KAN IK MIJ REGISTREREN?
    Wie zich wil registeren, meldt zich persoonlijk aan en ondertekent de verklaring dat je wel of niet donor wenst te zijn. Het duurt niet lang. Je krijgt een ontvangstbewijs mee naar huis dat je bij je identiteitskaart kan bewaren. Het registratieformulier kan je thuis al afprinten en afdrukken, dan verloopt alles nog sneller.
     
  • WAT KOST HET?
    Je registreren als orgaandonor is gratis
     
  • WAT MOET IK MEEBRENGEN?
    Breng zeker je identiteitskaart mee. Je kan het registratieformulier vooraf al afprinten en invullen.
     
  • KAN  IK MIJN REGISTRATIE HERZIEN?
    Ja. Je kan op elk moment je registratie ongedaan maken of omkeren. De procedure is helemaal gelijk aan een eerste registratie.  
     
  • WAAR VIND IK EXTRA INFORMATIE?
    www.demaakbaremens.be
    www.beldonor.be
    www.vlaanderen.be
    Formulier voor instemming of weigering inzake wegneming en transplantatie (.PDF)

Federale overheidsdienst (FOD) Volksgezondheid,
Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu
Eurostation II
Victor Hortaplein, 40 bus 10
1060 Brussel

Contact center : +32 (0)2 524.97.97

 
Dienst Bevolking
Viviane Muësen - Ria Dobbelaere
Greet De Backer - Wilfried Van Den Eynden - Ana Chitchyan
e-mail: bevolking@wijnegem.be
telefoon: 03 288 21 40 fax: 03 288 21 49
Turnhoutsebaan 422, 2110 Wijnegem
Openingsuren:

maandag t.e.m. vrijdag:
van 8.30 u. tot 12.00 u.

donderdagavond:
van 18.00 u. tot 21.00 u.
Opgelet:
(identiteitsdocumenten, reispassen en rijbewijzen tot 20.15 u.)